Ảnh sách “Con đường tương lai”

Chỉ sau thời gian ngắn kể từ khi sách được công bố đầu năm 2025, hàng loạt nội dung từng được viết dưới dạng dự báo, khuyến nghị trong sách đã dần trở thành hiện thực thông qua các nghị quyết Trung ương, luật pháp quốc hội, chỉ đạo điều hành của lãnh đạo Đảng – Nhà nước, và đặc biệt là sự chuyển động trong đời sống chính trị – hành chính của đất nước. Từ mô hình quản trị quốc gia liên vùng, liên tỉnh, đổi mới công tác lập pháp, hội nhập chủ động, đến chuyển đổi số, tiết kiệm thể chế, phát triển kinh tế tư nhân theo hướng “Khai mở – Nhân văn – Bền vững”…, những điều từng được nêu ra trong sách như tầm nhìn tương lai, nay đã được hiện thực hóa bằng chính sách và hành động cụ thể.

Bài viết này sẽ tổng hợp và phân tích một số dự báo tiêu biểu về chính trị, thể chế của cuốn sách Con đường tương lai đã trở thành hiện thực vào năm 2025, để từ đó nhận diện rõ hơn tính chất tiên phong, tư duy khai mở và giá trị chiến lược của một công trình hiếm có trong dòng sách chính luận, dự báo, tư tưởng ở Việt Nam hiện đại.

Tính dự báo về vấn đề chính trị – thể chế

Quản trị quốc gia theo mô hình liên vùng – liên tỉnh. Cuốn sách đề xuất thiết lập cấp hành chính hoặc cơ chế quản trị liên vùng, liên tỉnh dựa trên lợi thế phát triển vùng, nhằm tăng cường liên kết địa phương và tinh gọn bộ máy hành chính; Sách dự báo việc cải cách mạnh mẽ đơn vị hành chính, bao gồm sáp nhập tỉnh, huyện, xã dựa trên nguyên lý khoa học thay vì chỉ theo diện tích, dân số. Thực tế, Việt Nam đã tiến hành sáp nhập tỉnh nhằm tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu lực, hiệu quả – phản ánh sát với dự báo của tác phẩm.

Về Chính sách Pháp luật. Sách nhấn mạnh việc đổi mới xây dựng pháp luật trên nền tảng dân chủ, với sự tham gia đề xuất, kiến nghị xây dựng chính sách và hệ thống pháp luật của người dân. Sách đã đề xuất dùng ứng dụng VneID để tạo kênh tương tác chính sách. Dự báo thành thực tế khi Đảng ban hành Nghị quyết số 66 về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới. Thực tế, Nhà nước đã tổ chức lấy ý kiến nhân dân sâu rộng, tiêu biểu ý kiến góp ý của người dân, tổ chức vào sửa đổi hiến pháp đây một đợt sinh hoạt chính trị xã hội quy mô lớn, cho thấy người dân được trực tiếp tham gia vào quá trình hoạch định chính sách thông qua siêu ứng dụng công nghệ.

Về tiết kiệm thể chế Cuốn Con đường tương lai không chỉ kêu gọi “cải cách thể chế” mà còn chỉ rõ logic “tiết kiệm thể chế” như một chiến lược phát triển dài hạn, bền vững. Đây là dự báo đã và đang được hiện thực hóa thông qua các chính sách như tinh giản biên chế, cải cách cấp hành chính, số hóa dịch vụ công, và thiết lập mô hình chính quyền đô thị. Thực tế, Tổng bí thư Tô Lâm có nhiều chỉ đạo, bài viết về tiết kiệm thể chế trong kỷ nguyên mới.

Phát huy nâng cao vai trò phản biện của Mặt trận Tổ quốc. Sách đề xuất Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cần được nâng cao vai trò tham vấn chiến lược, phản biện xã hội sâu rộng, hỗ trợ cơ quan lập pháp xây dựng chính sách sát thực tiễn. Thực tế, hệ thống Mặt trận Tổ quốc đã được nâng cao vai trò bằng việc các hội đoàn chính trị được đang tiếp tục sắp xếp, tổ chức lại các hội quần chúng do Đảng, Nhà nước giao nhiệm vụ (cả về tổ chức Đảng) hoạt động trực thuộc Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam theo hướng giảm số lượng hội, tinh gọn tổ chức bộ máy bên trong, hoạt động thiết thực, hiệu quả.

Tính dự báo về kinh tế

Nâng cao vai trò của kinh tế tư nhân. Sách dự báo về việc phải nâng cao vai trò kinh tế tư nhân, phát triển nền kinh tế tư nhân khai mở, nhân văn, bền vững không đơn thuần là những chỉ số về kinh tế. Thực tế, Đảng đã đề ra Nghị quyết 68 về kinh tế tư nhân, có nhấn mạnh việc phát triển kinh tế tư nhân phải gắn với văn hóa và đạo đức trong phát triển kinh tế tư nhân bền vững.

Rủi ro về thị trường kinh tế. Con đường tương lai cảnh cáo những rủi ro về thể chế mang tính hệ thống, đặc biệt trong quản lý các thị trường nhạy cảm như tài chính – vàng – bất động sản. Sách từng nhấn mạnh rằng: “Một thể chế thiếu linh hoạt, chậm thích ứng với thay đổi của thị trường sẽ tạo ra điểm nghẽn, thậm chí biến thành rủi ro chính sách nghiêm trọng.”

Tác phẩm cảnh báo về việc thị trường vàng tại Việt Nam đang bị bóp méo do sự độc quyền điều tiết và thiếu minh bạch, gây ra chênh lệch giá vàng trong nước và quốc tế ở mức bất hợp lý, khiến người dân mất niềm tin vào chính sách điều hành. Đồng thời, sách cũng đặt câu hỏi về sự chậm trễ trong sửa đổi Nghị định 24/2012/NĐ-CP – văn bản điều hành thị trường vàng đã lạc hậu, gây méo mó cạnh tranh và gia tăng tâm lý đầu cơ bất ổn.

Thực tiễn năm 2025 chứng minh điều này khi thị trường vàng nhiều lần “sốt giá” bất thường, chênh lệch giá lên tới hàng chục triệu đồng/lượng. Chính Tổng Bí thư Tô Lâm đã có phát biểu chỉ đạo mạnh mẽ: “Phải khắc phục bất cập trong điều hành thị trường vàng, không để tình trạng méo mó kéo dài.”

Ngay sau đó, Chính phủ đã vào cuộc chỉ đạo sửa đổi Nghị định 24 nhằm minh bạch hóa quản lý, tăng cạnh tranh, mở rộng nguồn cung và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Dự thảo nghị định sửa đổi đang được Bộ Tài chính và Ngân hàng Nhà nước lấy ý kiến rộng rãi.

Dự báo này một lần nữa cho thấy năng lực định vị rủi ro chính sách tầm vĩ mô của cuốn sách – khi chỉ rõ những điểm nghẽn không dễ nhận diện nếu thiếu tầm nhìn hệ thống, và đồng thời tạo nền tảng cho việc đối thoại, cải cách, sửa luật trong thời điểm then chốt.

Tính dự báo về văn hóa xã hội

Đổi mới sáng tạo và ứng dụng công nghệ. Cuốn sách dự báo nhu cầu đột phá về khoa học – công nghệ và đổi mới sáng tạo để phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới. Tính dự báo bằng việc Đảng ra nghị quyết 57 và Quốc hội đã ban hành Luật khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo. Đảng, Nhà nước, Chính phủ đang đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý nhà nước. Sách nhấn mạnh ứng dụng công nghệ vào quản trị quốc gia giúp đơn giản hóa bộ máy, mở rộng năng lực quản lý và tăng hiệu quả điều hành.

Chủ động hội nhập quốc tế. Sách nhấn mạnh Việt Nam cần chủ động định hình “vai trò mới” trong trật tự toàn cầu bắt đầu bằng “kiến tạo vị thế quốc gia mới trong trật tự thế giới đang chuyển dịch”. Việt Nam cần vượt khỏi tâm thế “tham gia bị động” để trở thành người kiến tạo luật chơi, nhất là trong các lĩnh vực như môi trường, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số. Trên thực tế, Đảng đã ban hành nghị quyết 59 về hội nhập quốc tế trong tình hình mới cho thấy quan điểm về chiến lược này đã được thấm sâu vào định hướng phát triển đối ngoại.

Nhận diện rủi ro văn hóa – xã hội. Thanh thiếu niên và mặt tối của công nghệ đã được Cuốn Con đường tương lai không chỉ đưa ra các dự báo thể chế – chính sách, mà còn thể hiện tầm nhìn sâu sắc trong việc nhận diện các nguy cơ xã hội tiềm ẩn, nhất là khi kết hợp giữa công nghệ, tâm lý đám đông, và khoảng trống giáo dục giá trị.

Một trong những cảnh báo đáng chú ý của sách là: “Nếu giáo dục không theo kịp tốc độ phát triển công nghệ, thanh thiếu niên sẽ bị cuốn vào cơn lốc của văn hóa mạng lệch chuẩn – nơi những người nổi tiếng nhất không phải là người có học, mà là người gây sốc nhất.”

Sách đã sớm chỉ ra nguy cơ học sinh, sinh viên tôn sùng các hiện tượng giang hồ mạng, các hình mẫu lệch lạc phi giáo dục – phi đạo đức – phi pháp lý. Đây là hệ quả của khoảng trống tư tưởng trong giáo dục hiện hành, và sự thiếu hụt bộ lọc giá trị trong môi trường mạng xã hội.

Thực tế năm 2025, hiện tượng này đã và đang trở thành một vấn đề nghiêm trọng của xã hội Việt Nam: hàng loạt “idol mạng” bị bắt giữ vì phát tán nội dung phản cảm, cổ súy lối sống lệch lạc, thách thức pháp luật; các cơ quan chức năng đã phải vào cuộc mạnh mẽ để xóa kênh, xử lý hình sự, và cảnh báo cộng đồng. Bộ Công an, Bộ Thông tin và Truyền thông, Bộ GD&ĐT cũng đang phối hợp triển khai các chiến dịch phòng chống thông tin độc hại trên mạng, đặc biệt với đối tượng vị thành niên.

Dự báo này cho thấy cuốn sách không chỉ dừng lại ở tầm thể chế – quốc gia, mà còn chạm đến các xung đột văn hóa – đạo đức – giáo dục sâu sắc, đồng thời gợi mở vai trò của “tư tưởng dự báo” trong việc hoạch định chính sách xã hội – văn hóa – truyền thông cho thế hệ tương lai.

Mục đích cuộc thi

Dự án “Đến với Con đường tương lai” không chỉ dừng lại ở việc giới thiệu một cuốn sách, mà khởi xướng một hành trình dài hơn – rộng mở – liên tầng lớp, trong đó cuốn Con đường tương lai – Tập 1 là điểm khởi đầu cho một diễn trình tư tưởng khai mở, nhân văn và bền vững.

Cuộc thi Đến với “Con đường tương lai” được tổ chức với những mục tiêu sâu sắc.

Biến sách thành hành động, tư tưởng thành thực tiễn, khuyến khích người tham dự không chỉ đọc và phản biện, mà còn ứng dụng tinh thần của sách vào thực tế đời sống, công việc và chính sách.

Lan tỏa tư tưởng phát triển bền vững đến mọi tầng lớp xã hội, bắt đầu từ thế hệ trẻ thông qua các hoạt động giáo dục học đường; kết nối với doanh nhân, hợp tác xã, các nhà khởi nghiệp qua chủ đề kinh tế khai mở; và mở rộng ra xã hội thông qua đối thoại chính sách, phản biện tư tưởng và truyền thông cộng đồng.

Gợi mở tư duy dự báo, phản biện và sáng tạo xã hội, lấy cuốn sách làm nền tảng để mọi người dân – đặc biệt là giới trẻ – chủ động góp phần định hình tương lai đất nước, thông qua góc nhìn riêng, trải nghiệm thực tiễn và kỳ vọng dài hạn.

Tạo dựng nền tảng tư tưởng cộng đồng cho Việt Nam trong thế kỷ XXI, thông qua việc tập hợp các bài viết xuất sắc thành một diễn đàn trí tuệ công khai – nơi tư tưởng, phản biện, dự báo và đối thoại chính sách được kết nối thành tài sản chung của xã hội.

Cuộc thi vì thế không đơn thuần là một hoạt động đánh giá, bình luận hay thi viết thông thường, mà là một phần không thể tách rời trong quá trình chuyển hóa Con đường tương lai từ một công trình học thuật thành giá trị sống, năng lực khai mở và nền móng tư tưởng phát triển quốc gia.

Những dự báo chính trị trong Con đường tương lai không phải là sự phỏng đoán lý thuyết viễn tưởng, mà được xây dựng trên cơ sở quan sát thực tiễn, đối chiếu lịch sử, phân tích quy luật phát triển và dựa vào tầm nhìn cải cách thể chế sâu rộng. Chính điều này làm nên giá trị tư tưởng và tính khoa học của cuốn sách, đồng thời cho thấy tư duy phản biện tích cực của tác giả đối với các vấn đề cốt lõi của quốc gia trong giai đoạn chuyển mình bước vào kỷ nguyên mới.

Việc nhiều dự báo trong sách đã sớm trở thành hiện thực trong các văn kiện, nghị quyết, luật pháp và chính sách lớn của Đảng và Nhà nước, không chỉ khẳng định năng lực dự báo chính trị của tác phẩm, mà còn mở ra tiền đề để các ý tưởng, kiến nghị tiếp theo trong sách được nghiên cứu, thảo luận và hiện thực hóa ở cấp độ cao hơn. Con đường tương lai do đó không chỉ là một công trình mang tính học thuật – văn hóa – tư tưởng, mà còn là một kho dữ liệu dự báo, một bản đồ khai phá tương lai, và một nguồn tham chiếu chiến lược cho cải cách thể chế Việt Nam trong thế kỷ XXI.

Từ góc nhìn đó, Con đường tương lai xứng đáng được nhìn nhận như một đóng góp có ý nghĩa đặc biệt cho sự nghiệp kiến tạo một nền quản trị quốc gia hiện đại, dân chủ, nhân văn và bền vững.

Trân trọng cảm ơn!